Έλεος και θνητότητα στη Βιέννη

09/08/2016

eleos_aki_thnitita_sti_bienni_Pynchon

Πριν λίγο καιρό συνειδητοποίησα ότι έχω μήνες να γράψω στο ιστολόγιο. Αλλά εδώ που τα λέμε, όλο αυτό το διάστημα δεν υπήρχαν νεότερα από το πιντσονικό μέτωπο, οπότε εν μέρει δικαιολογούμαι. Αυτό μέχρι σήμερα. Γιατί σήμερα απέκτησα, χάρη στον librofilo από το βιβλιοπωλείο Booktalks στο Παλιό Φάληρο, μια μερακλίδικη (κυριολεκτικά, δηλαδή που οφείλεται αποκλειστικά σε προσωπικό μεράκι) φετινή έκδοση του μόνου διηγήματος του Τόμας Πίντσον που δεν είχε εκδοθεί στα ελληνικά — κι αυτό γιατί δεν περιλαμβάνεται στη συλλογή Βραδείας Καύσεως, καθώς δεν υπήρχε ούτε στην πρωτότυπη αγγλόφωνη έκδοση (φαντάζομαι κατόπιν επιθυμίας του συγγραφέα). Πρόκειται για το «Έλεος και θνητότητα στη Βιέννη» (πρωτότυπος τίτλος «Mortality and Mercy in Vienna»), το οποίο δημοσιεύτηκε την Άνοιξη του 1959 στο περιοδικό Epoch του πανεπιστημίου Cornell.

Τη μετάφραση υπογράφει ένας μερακλής με το υπέροχο ψευδώνυμο Λούντβιχ Βαν Μπετόβεργ, και κυκλοφορεί σε περιορισμένο αριθμό αντιτύπων από τον «Κακό βήχα». Μπορείτε (ακόμη, ελπίζω) να το προμηθευτείτε από τον Αλφειό, στο κέντρο της Αθήνας.


Ο Τόμας Πίντσον στην Αγελαδοχώρα

16/09/2015

Την περασμένη βδομάδα, στον ιστότοπο του Harper’s Magazine ο κριτικός Art Winslow παρουσίασε τη θεωρία (ή «θεωρία») ότι ο συγγραφέας που κρύβεται πίσω από το ψευδώνυμο Adrian Jones Pearson (και που μόλις κυκλοφόρησε το μυθιστόρημα Cow Country) είναι ο Thomas Pynchon. Θύελλα ξέσπασε στους φιλολογικούς κύκλους, όπως ήταν φυσικό, αλλά ο θησαυρός των διαμαντιών γρήγορα αποδείχθηκε ένα απλό σακί με κάρβουνα. Σύμφωνα με τον πιντσονικό ειδήμονα Tim Ware, αλλά και σύμφωνα με τον δημοσιογράφο Brock Read, το ύφος του βιβλίου δεν είναι καθόλου, μα καθόλου, πιντσονικό, και οι ομοιότητες είναι τόσο επιφανειακές (π.χ. τα αστεία ονόματα των χαρακτήρων) που δημιουργείται η ειλικρινής απορία πώς ήταν δυνατόν να σκεφτεί κανείς κάτι τέτοιο.

Επιπλέον, ο εκδότης του Πίντσον έχει αρνηθεί ότι το βιβλίο είναι δικό του, και ο κριτικός Alex Shephard ήρθε σε επαφή με κάποιον ο οποίος ισχυρίζεται πως γνωρίζει την πραγματική ταυτότητα του συγγραφέα και πως είναι ο Χαβανέζος A.J. Perry.

Το μόνο που έχω να προσθέσω εγώ είναι πως ο Tim Ware και ο Brock Read έχουν δίκιο. Ακόμη και μια πρόχειρη ανάγνωση των πρώτων σελίδων (για να μην πω των πρώτων γραμμών) προδίδει ότι το ύφος της γραφής του Pearson δεν έχει καμιά απολύτως σχέση με το ύφος της γραφής του Pynchon.

Καμία.


Διεθνής Εβδομάδα Πίντσον, 2015

09/06/2015

lVjafaw

Σήμερα ξεκινάει η Διεθνής Εβδομάδα Πίντσον, στο Πάντειο. Πλήρες πρόγραμμα εδώ.


Βιβλίο ή ταινία; (Για το «Έμφυτο ελάττωμα»)

08/03/2015

Αν θέλετε μονολεκτική απάντηση, βιβλίο.

Αλλά οι μονολεκτικές απαντήσεις, όπως τα αποφθέγματα και τα συνθήματα, σπάνια δίνουν ολοκληρωμένη εικόνα. Ας προσπαθήσω, λοιπόν, κάπως περισσότερο.

Ο κινηματογράφος και η λογοτεχνία, είναι δύο εντελώς διαφορετικά μέσα, και επομένως είναι, σε μεγάλο βαθμό, μη συγκρίσιμα.

Αφού είναι μη συγκρίσιμα, πώς γίνεται να προτιμώ το ένα από το άλλο;

Ο κινηματογράφος είναι από εκείνες τις τέχνες που βασίζονται στη ροή του χρόνου, όπως το θέατρο και η μουσική. Το γεγονός ότι βασίζονται στη ροή του χρόνου σημαίνει πως υπάγονται στους περιορισμούς που θέτει αυτή η ροή από τη φύση της. Ο θεατής/ακροατής πρέπει να δέχεται την εμπειρία της θέασης/ακρόασης απερίσπαστος για συγκεκριμένο και συνεχές χρονικό διάστημα. Η λογοτεχνία, από την άλλη, είναι άχρονη: το έργο τέχνης στέκεται έξω από τη ροή του χρόνου. Ο αναγνώστης μπορεί να το διαβάζει αποσπασματικά, σε μικρές ή μεγάλες περιόδους, να σταματά, να πηγαίνει πίσω να ξαναδεί κάτι, να κάνει παύση για να σκεφτεί κάτι που διάβασε.

Επιπλέον, ο χρόνος παρουσιάζει ένα μεγάλο και αξεπέραστο πρόβλημα: είναι πεπερασμένος. Κατά συνέπεια, σε τέχνες όπως ο κινηματογράφος, και εφόσον μιλάμε για κινηματογραφική μεταφορά ενός λογοτεχνήματος, ο δημιουργός δεν έχει το χρόνο να ενσωματώσει ολόκληρο το βιβλίο στην ταινία του. Απλούστατα, δεν γίνεται. Και αυτή είναι η αιτία για το ένα, τουλάχιστον, από τα παράπονα που έχω σχετικά με το Έμφυτο Ελάττωμα του Πολ Τόμας Άντερσον.

Κατ’ αρχάς, να είμαι σαφής: παρ’ όλο που οι γνώμες γενικώς διίστανται, η ταινία μου άρεσε. Και έχουν δίκιο όσοι λένε ότι μία φορά δεν φτάνει. Συμβαίνουν πάρα πολλά πράγματα που διαρκούν πάρα πολύ λίγο (παρά τον φαινομενικά αργό ρυθμό της ταινίας) και μπορείς άνετα να τα χάσεις την πρώτη φορά, τα πρόσωπα είναι πολλά, και οι διάλογοι πυκνοί. Ακόμη και η αφήγηση είναι πυκνή, και μάλιστα πολλές φορές λέει ουσιαστικά πράγματα που τα χάνεις γιατί σε αποσπά η εικόνα. Πιστεύω πως ο Άντερσον ήθελε να δώσει μια ατμόσφαιρα 1970, και τα κατάφερε, μια που το αποτέλεσμα μου θύμισε τις αμερικανικές κινηματογραφικές ταινίες και τηλεοπτικές σειρές της εποχής. Τότε που τις βλέπαμε, ο ρυθμός τους μας φαινόταν καταιγιστικός· σήμερα, μας φαίνονται αργές.

Έχω όμως παράπονα από την ταινία, και αυτά σχετίζονται ακριβώς με την (αναπόφευκτη, δυστυχώς) σύγκριση με το βιβλίο. Υπάρχουν ολόκληρες σκηνές στο βιβλίο που λείπουν από την ταινία, και είναι κρίμα, γιατί θα ενίσχυαν κατά πολύ το κωμικό στοιχείο της ταινίας ― κάτι που υπήρχε έντονα στο τρέιλερ, αλλά που τελικά ήταν διάσπαρτο και πολλές φορές δεν το έπιανες με την πρώτη. Φέρνω ως παράδειγμα τη σκηνή στο Λας Βέγκας, καθώς και εκείνη τη φοβερή σκηνή όπου ο Ντοκ πηγαίνει κάτι πακέτα με ηρωίνη στο σπίτι του Ντένις, και την άλλη μέρα τον βρίσκει να κάθεται και να κοιτάζει τα πακέτα, νομίζοντας πως βλέπει τηλεόραση.

Ένα άλλο παράπονο έχει να κάνει με τη μουσική επένδυση της ταινίας. Ο Άντερσον έχει βάλει ωραία μουσική, αλλά λίγη (το πρόβλημα με το χρόνο, που λέγαμε), και μεγάλο μέρος της είναι μεταγενέστερη (μετά το 1970), ενώ ο Πίντσον έχει αναφορές σε πάνω από εκατό τραγούδια και καλλιτέχνες πριν από το 1970, και η αναζήτηση και ακρόαση αυτών των τραγουδιών κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης δίνει άλλη διάσταση στο βιβλίο.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα, όμως, πιστεύω πως είναι το τέλος της ταινίας. Ο Άντερσον έχει κάνει διάφορες αλλαγές οι οποίες δεν ενοχλούν, αλλά η αλλαγή του τέλους, για όποιον έχει διαβάσει το βιβλίο, είναι κάπως ενοχλητική. Για μένα, το τέλος του βιβλίου είναι το πιο όμορφο κομμάτι του, αυτό που δίνει ξεκάθαρα τον τόνο της πιντσονικής αφήγησης, επιστεγάζει με αναπάντεχο τρόπο όσα προηγήθηκαν, και δημιουργεί έντονο αίσθημα νοσταλγίας για μια εποχή και για μια ευκαιρία που χάθηκαν, κάτι που διαπνέει όλο το βιβλίο και εκεί βρίσκει την κορύφωσή του. Στην ταινία, αντίθετα, έχουμε ένα τέλος εντελώς ουδέτερο (κάτι που μάλλον συνηθίζει ο Άντερσον) και κάπως κοινότοπο, με τον Ντοκ να έχει ξαναβρεί την παλιά του αγάπη, χωρίς όμως να την έχει ξαναβρεί, και να οδηγούν μαζί μέσα σε μια υποψία ομίχλης η οποία απλώς δίνει ένα ονειρικό φόντο, ενώ στο βιβλίο παίζει οργανικό ρόλο.

Αλλά εντάξει, δεν θα γκρινιάξουμε κιόλας. Ο Άντερσον έκανε μια καλή ταινία, που αποτελεί τη δική του άποψη για το βιβλίο ― κι εδώ έχουμε άλλο ένα έμφυτο ελάττωμα της κινηματογραφικής μεταφοράς μυθιστορημάτων. Βλέπετε, ο θεατής γίνεται αποδέκτης της άποψης του Άντερσον για το βιβλίο του Πίντσον, ενώ ο αναγνώστης διαμορφώνει τη δική του άποψη, τις δικές του εικόνες και το δικό του ρυθμό.

Και για να δώσω κι ένα τέλος στην αμπελοφιλοσοφία μου, ορίστε και δύο συνεντεύξεις που έδωσα τις τελευταίες μέρες με αφορμή την ταινία. Η πρώτη είναι στον Νικόλα Ζώη, για τον ιστότοπο popaganda.gr, και η δεύτερη είναι μια βιντεοσυνέντευξη που δώσαμε από κοινού με τους φίλους λάτρεις του Πίντσον Βασίλειο Δρόλια και Γιώργο Μαραγκό στον Θοδωρή Σκριβάνο, για τον ιστότοπο της εφημερίδας Τα Νέα.

Απολαύστε υπεύθυνα.

Υ.Γ.: Με την ευκαιρία την προβολής της ταινίας, οι Εκδόσεις Καστανιώτη κυκλοφόρησαν το Έμφυτο Ελάττωμα με καινούργιο εξώφυλλο:
9789600353204-200-0609141


Διεθνής εβδομάδα Πίντσον στην Αθήνα

02/02/2015

Το 2014 ήταν μια πιντσονική χρονιά, καθώς κυκλοφόρησε στα ελληνικά η Υπεραιχμή από τις εκδόσεις Ψυχογιός, και βγήκε στις αίθουσες (στην Αμερική) η κινηματογραφική διασκευή του Έμφυτου Ελαττώματος από τον Πολ Τόμας Άντερσον (το βιβλίο κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Καστανιώτη).

Το 2015 αναμένεται εξίσου δυναμικό, καθώς αυτόν το μήνα το Έμφυτο Ελάττωμα (η ταινία) έρχεται και στην Ελλάδα, ενώ τον Ιούνιο θα γίνει στην Αθήνα η Διεθνής εβδομάδα Πίντσον.

Η Διεθνής εβδομάδα Πίντσον (International Pynchon Week) είναι ένα συνέδριο ακαδημαϊκών (κυρίως) που ασχολούνται με το έργο του Τόμας Πίντσον, το οποίο γίνεται κάθε δύο περίπου χρόνια σε ένα διαφορετικό μέρος του κόσμου. Το 2010, για παράδειγμα, είχε γίνει στην Πολωνία, ενώ το 2013 στην Αγγλία. Φέτος, το 2015, χάρη και στις άοκνες προσπάθειες του Δόκτορος Γιώργου Μαραγκού, γίνεται στην Αθήνα, στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.

Φέτος, θα συμμετέχουν εκλεκτοί μελετητές του Πίντσον από πολλές χώρες. Η ελληνική ομάδα συμπεριλαμβάνει τους εκλεκτούς Βασίλη Δρόλια και Κώστα Καλτσά (άντε, θα μιλήσω κι εγώ), ενώ χαίρομαι πολύ που θα συναντήσω και από κοντά ανθρώπους όπως ο Tim Ware, ο Martin Paul Eve και ο Michel Ryckx.


Το δεύτερο τρέιλερ του Inherent Vice

10/12/2014

Βγήκε και το δεύτερο τρέιλερ για την ταινία του Πολ Τόμας Άντερσον Inherent Vice, με υπότιτλο «Παράνοια». Δεν ξέρω ποιον ελληνικό τίτλο θα επιλέξουν οι διανομείς για την ταινία, πάντως όλοι πια ξέρουμε ότι είναι βασισμένη στο Έμφυτο Ελάττωμα του Τόμας Πίντσον. Η επίσημη προβολή της ταινίας θα γίνει σε λίγες μέρες στην Αμερική, και στον υπόλοιπο κόσμο (μαζί και στην Ελλάδα) μάλλον θα έρθει στις 9 Ιανουαρίου. Ως τότε, απολαύστε το τρέιλερ που ακολουθεί, καθώς και μερικές φωτογραφίες από την ταινία.


Τρία σάουντρακ και μια συνέντευξη

30/11/2014

Λίγες μέρες πριν, έκανα μια έκτακτη τετράωρη εκπομπή στον Αμάγκι (www.amagiradio.com), με όλα τα τραγούδια που αναφέρει ο Τόμας Πίντσον στο βιβλίο του Υπεραιχμή, που κυκλοφόρησε τον Νοέμβριο από τις εκδόσεις Ψυχογιός. Την εκπομπή αυτή μπορείτε να την ακούσετε online στην υπηρεσία Mixcloud, στους παρακάτω δύο συνδέσμους:

Πρώτο μέρος
Δεύτερο μέρος

Γύρω στα μέσα Δεκεμβρίου (στην Ελλάδα έρχεται αρχές Ιανουαρίου), θα προβληθεί στους αμερικανικούς κινηματογράφους η ταινία του Πολ Τόμας Άντερσον βασισμένη στο Έμφυτο Ελάττωμα του Τόμας Πίντσον (το βιβλίο στα ελληνικά από τις εκδόσεις Καστανιώτης), και το σάουντρακ της ταινίας μπορείτε να το ακούσετε online σε ιστότοπους όπως αυτός:
(blogs.indiewire.com)

Αυτό όμως είναι το σάουντρακ της ταινίας, με 20 τραγούδια. Αν θέλετε να ακούσετε το σάουντρακ του βιβλίου, μπορείτε και πάλι να καταφύγετε στο Mixcloud, καθώς πέρυσι έκανα ένα εξάωρο αφιέρωμα στον Αμάγκι με όλα (περίπου 100) τα τραγούδια που αναφέρει ο Πίντσον μέσα στο κείμενο, μαζί με τα αντίστοιχα αποσπάσματα. Είναι κομμένο σε τρία μέρη:

Πρώτο μέρος
Δεύτερο μέρος
Τρίτο μέρος

Τέλος, στις 26/11/2014 ήμουν στο Beton 7 Art Radio, καλεσμένος του Πέρη Μιχαηλίδη στην εκπομπή του «Καλησπέρα κυρία Μάρτζυ», και μιλήσαμε για διάφορα πράγματα, και φυσικά και για τον Πίντσον. Τη συνομιλία μπορείτε να την ακούσετε μπαίνοντας στο αρχείο της εκπομπής και ψάχνοντας για την ημερομηνία. Αν θέλετε το σύνδεσμο που οδηγεί κατευθείαν στο συγκεκριμένο επεισόδιο, πατήστε εδώ.


Follow

Ενημερωθείτε για κάθε νέα δημοσίευση στο email σας.

Μαζί με 1.094 ακόμα followers