Απανωτές προσγειώσεις

02/01/2018

Οι άνθρωποι κάποια στιγμή φεύγουν — αυτό είναι γνωστό. Φεύγουν από τη ζωή και αφήνουν πίσω τους ίχνη στην άμμο που θα χαθούν, θα γίνουν ένα με το νερό. Μερικές φορές η άμμος είναι πιο συμπαγής και διατηρεί το σχήμα τους για περισσότερο καιρό. Κάποτε για πάντα.

Ο θάνατος είναι προσγείωση. Και γι’ αυτούς που φεύγουν και γι’ αυτούς που μένουν. Προσγειώνομαι λοιπόν κι εγώ για λίγο, για να αποχαιρετήσω δύο σημαντικούς ανθρώπους που δεν είχα την τύχη να τους γνωρίσω προσωπικά αλλά που με το έργο τους άφησαν βαθιά ίχνη στην εσωτερική άμμο πολλών από μας, και που ο χαμός τους μάλιστα συνέπεσε με την απώλεια της μητέρας ενός παιδικού φίλου, στην οποία χρωστάω κι εγώ πολλά.

Αντίο, λοιπόν, στον Θανάση Χαρμάνη, ψυχή των εκδόσεων Ύψιλον, που πέρα από τα πολλά και σημαντικά βιβλία που έβγαλαν, ευθύνονται και για την πρώτη εμφάνιση του Πίντσον στην ελληνική γλώσσα, με τη Συλλογή των 49 στο σφυρί που κυκλοφόρησε το 1986.

Και αντίο στη σπουδαία μεταφράστρια Έφη Καλλιφατίδη, που μας χάρισε ποταμό ολόκληρο από εξαιρετικά βιβλία ξένων συγγραφέων στη μητρική μας γλώσσα.

Το έργο σας θα είναι πάντα εδώ και θα μας συντροφεύει.

Advertisements

Παρουσίαση της Συλλογής των 49 στο σφυρί

27/04/2017

 

Τη Δευτέρα, 8 Μαΐου, στα ογδοηκοστά γενέθλια του Τόμας Πίντσον, θα γίνει στο βιβλιοπωλείο «Μωβ Σκίουρος» (πλατεία Καρύτση 3) η επίσημη παρουσίαση της νέας Συλλογής των 49 στο σφυρί από τις εκδόσεις Gutenberg, σε μετάφραση Δημήτρη Δημηρούλη. Ας ηχήσουν οι (ταχυδρομικές) σάλπιγγες (με σουρντίνα).


Η Συλλογή των 49 ξανά στο σφυρί

23/03/2017

Όπως είχαν προαναγγείλει οι εκδόσεις Gutenberg, η Συλλογή των 49 στο σφυρί (όπως αποδόθηκε στα ελληνικά ο πρωτότυπος τίτλος Crying of Lot 49) του Thomas Pynchon επανακυκλοφόρησε, στην παλιά* καλή μετάφραση του Δημήτρη Δημηρούλη. Όσοι το ψάχνατε, τρέξτε. Εγώ, όπως βλέπετε, ήμουν από τους πρώτους.

* Στην εισαγωγή αναφέρεται ότι η μετάφραση είναι αναθεωρημένη από τον ίδιο το μεταφραστή.

(Με την ευκαιρία, θέλω να ευχαριστήσω τον Δημήτρη Δημηρούλη για τα καλά του λόγια.)

IMGP4372e1920.jpg


Μικρές προσδοκίες

22/03/2017

Πρόσφατα πήρε το μάτι μου μια κριτική αναγνώστη για το Ενάντια στη μέρα, η οποία ξεκινούσε με το παράπονο ότι όλη την ώρα περίμενε κάτι να συμβεί, αλλά τίποτα δεν συνέβη ως το τέλος του βιβλίου. Αυτή η φράση, ομολογώ, με σόκαρε, γιατί αυτό το «τίποτα δεν συνέβη» ήταν το τελευταίο πράγμα που περίμενα ότι θα μπορούσε να πει κανείς για το Ενάντια στη μέρα, ένα βιβλίο καταιγιστικό, όπου γίνεται πραγματικός χαμός από πληροφορίες, γεγονότα και δράση — με κίνδυνο ο αναγνώστης να χαθεί μέσα στον κυκεώνα, κ.λπ., να μην τα ξαναλέμε τώρα. Μου μπήκαν πάλι ψύλλοι στ’ αυτιά, ότι ίσως ο συγκεκριμένος αναγνώστης να διάβασε διαγώνια, όπως προστάζει η μόδα, αλλά λίγο πιο κάτω αποσαφηνίζει τι ακριβώς εννοεί: Το βιβλίο ξεκινάει βάζοντας τα θεμέλια για μια ιστορία εκδίκησης, αλλά αυτός ο στόχος τελικά μένει στο περιθώριο, αφού τα παιδιά του δολοφονημένου αναρχικού ξεχνούν το σκοπό τους και ασχολούνται «με τη ζωούλα τους». Και τελικά, λέει, το αποτέλεσμα είναι απογοητευτικό γιατί «δεν συμβαίνει τίποτα παραπάνω».

Σε ελεύθερη μετάφραση, λοιπόν, ο συγκεκριμένος αναγνώστης ήθελε απλώς να ξεκινήσει να διαβάζει μια ιστοριούλα, να παρακολουθήσει βήμα-βήμα την εξέλιξή της και να φτάσει σε ένα λυτρωτικό τέλος όπου όλα λύνονται με οργανικό τρόπο, τύπου και ζήσαν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα. Ήθελε δηλαδή ουσιαστικά να διαβάσει ένα καλό σενάριο. Όμως η λογοτεχνία δεν είναι σεναριογραφία. Και ο Πίντσον δεν γράφει σενάρια, αλλά μυθιστορήματα-ποταμούς, με όλες τις παγίδες που συνεπάγεται αυτό — ορμητικά νερά, μεγάλα βάθη, κοφτερά βράχια, ιλιγγιώδεις υδατοπτώσεις. Αν ξεκινήσεις να τα διαβάζεις με ανοιχτό μυαλό και όντας έτοιμος για τα πάντα, θα μαγευτείς. Αν ξεκινήσεις όμως με τόσο μικρές προσδοκίες, δηλαδή επιθυμώντας να διαβάσεις μια απλή γραμμική αφήγηση σε ήρεμα νερά, χωρίς σκοπέλους, όπου ο συγγραφέας θα σε πάρει από το χεράκι και θα σε καθοδηγήσει να πλατσουρίσεις ανώδυνα στα ρηχά ώσπου να νιώσεις την ικανοποίηση της ολοκλήρωσης, τότε δεν θα σε αγγίξει τίποτα.

Και αυτό είναι κρίμα.


44 χρόνια Ουράνιο Τόξο της Βαρύτητας

28/02/2017

Το Ουράνιο Τόξο της Βαρύτητας, το μεγάλο έργο του Τόμας Πίντσον, έκλεισε τα 44. Για να το γιορτάσουμε, ας διαβάσουμε μια τυχαία παράγραφο. Εσείς διαβάστε άλλη, αν θέλετε. Ανοίξτε το βιβλίο σε οποιαδήποτε σελίδα, και θυμηθείτε γιατί αυτός ο συγγραφέας είναι τόσο ιδιαίτερος. Και, όπως πάντα, απολαύστε υπεύθυνα.

 

Η βροχή κοπάζει τα μεσάνυχτα. Αφήνει τη Μαργκερίτα και φεύγει κλεφτά, μέσα στην κρύα πόλη, με τα πέντε κιλά του, έχοντας κρατήσει για τον εαυτό του το πακέτο απ’ όπου είχε βουτήξει ο Τσιτσέριν. Ρώσοι στρατιώτες τραγουδάνε μέσα στα καταλύματά τους. Ο αλμυρός πόνος της μουσικής των ακορντεόν συνεχίζει να κλαίει πίσω τους. Μεθυσμένοι υλοποιούνται μπροστά του, και κατουράνε χαρούμενοι στα κεντρικά αυλάκια των λιθόστρωτων δρόμων. Η λάσπη έχει καταλάβει μερικούς δρόμους σαν σάρκα. Οι κρατήρες από τα βλήματα είναι ξέχειλοι με νερό της βροχής, και λαμπυρίζουν στο φως των νυχτερινών αποσπασμάτων εργασίας που καθαρίζουν τα ερείπια. Μια σπασμένη καρέκλα Μπιντερμάγιερ, μια μοναχική αρβύλα, ο ατσάλινος σκελετός ενός μονόκλ, το κολάρο ενός σκύλου (μάτια στις άκρες του φιδίσιου μονοπατιού ψάχνουν για κάποιο σημάδι, για πρόσφατα ίχνη), ο φελός από ένα μπουκάλι κρασί, μια κατεστραμμένη σκούπα, ένα ποδήλατο που του λείπει η μια ρόδα, πεταμένα φύλλα της εφημερίδας Tägliche Rundschau, ένα πόμολο από χαλκηδόνιο που είχε βαφτεί γαλάζιο πολύ καιρό πριν με σιδηρούχο κυάνιο, σκορπισμένα πλήκτρα πιάνου (όλα άσπρα, μια οκτάβα με βάση το Σι, για την ακρίβεια —ή Η, στη γερμανική ορολογία— οι νότες του χαμένου Λοκρικού Τρόπου, το μαυροκίτρινο μάτι κάποιου βαλσαμωμένου ζώου…. Η σκορπισμένη νύχτα. Σκύλοι τρέχουν σαν στοιχειά πίσω από τοίχους με κορυφές σπασμένες σαν διαγράμματα πυρετού. Κάπου, μια διαρροή γκαζιού διαχέεται για ένα λεπτό μέσα στο θάνατο και τις μυρωδιές της βροχής. Σειρές από μαυρισμένα κοιλώματα παραθύρων διατρέχουν τις ψηλές πλευρές των ξεκοιλιασμένων πολυκατοικιών. Κομμάτια τσιμέντο κρατιούνται ψηλά από σιδερένιες ράβδους ενίσχυσης που καμπυλώνουν σαν μαύρα μακαρόνια, πελώριοι σωροί που ταλαντεύονται απειλητικά πάνω από το κεφάλι σου με την παραμικρή κίνηση…. Ο μειλίχιος Φύλακας της Νύχτας αιωρείται πίσω από ουδέτερο βλέμμα και χαμόγελο, κουλουριασμένος και χλομός πάνω από την πόλη, και σιγοτραγουδά τα βραχνά του νανουρίσματα. Οι νεαροί περνούσαν έτσι την εποχή του Πληθωρισμού, μόνοι στο δρόμο, μην έχοντας μέρος για να κρυφτούν από τους μαύρους χειμώνες. Τα κορίτσια κάθονταν ως αργά σε βεράντες ή παγκάκια κάτω από το φως κάποιας λάμπας ή δίπλα στα ποτάμια και περίμεναν πελάτες, αλλά οι νεαροί περνούσαν κι έφευγαν, τις αγνοούσαν, καμπουριάζοντας τους παραγεμισμένους με βάτες ώμους τους, με χρήματα χωρίς καμιά αγοραστική αξία να φουσκώνουν τα πορτοφόλια τους σαν χάρτινος καρκίνος….


Επανέκδοση!

17/11/2016

Εδώ και καιρό, το βιβλίο του Τόμας Πίντσον Η συλλογή των 49 στο σφυρί (The Crying of Lot 49), που είχε εκδοθεί στα ελληνικά το 1986 από τις εκδόσεις Ύψιλον σε μετάφραση του Δημήτρη και της Χαράς Δημηρούλη, ήταν εξαντλημένο. Διαβάζω, όμως, στο Culturenow.gr, ότι οι εκδόσεις Gutenberg, στο πλαίσιο της νέας σειράς τους με τίτλο «Aldina», πρόκειται να το επανεκδόσουν, άγνωστο πότε ακριβώς.

Περιμένω με αγωνία, καθώς το δικό μου αντίτυπο το έχω χάσει (διά της μεθόδου «δανεικά κι αγύριστα», μάλλον) και θέλω πολύ να το ξαναπάρω.

 

i_syllogi_ton_49_sto_sfyri


Έλεος και θνητότητα στη Βιέννη

09/08/2016

eleos_aki_thnitita_sti_bienni_Pynchon

Πριν λίγο καιρό συνειδητοποίησα ότι έχω μήνες να γράψω στο ιστολόγιο. Αλλά εδώ που τα λέμε, όλο αυτό το διάστημα δεν υπήρχαν νεότερα από το πιντσονικό μέτωπο, οπότε εν μέρει δικαιολογούμαι. Αυτό μέχρι σήμερα. Γιατί σήμερα απέκτησα, χάρη στον librofilo από το βιβλιοπωλείο Booktalks στο Παλιό Φάληρο, μια μερακλίδικη (κυριολεκτικά, δηλαδή που οφείλεται αποκλειστικά σε προσωπικό μεράκι) φετινή έκδοση του μόνου διηγήματος του Τόμας Πίντσον που δεν είχε εκδοθεί στα ελληνικά — κι αυτό γιατί δεν περιλαμβάνεται στη συλλογή Βραδείας Καύσεως, καθώς δεν υπήρχε ούτε στην πρωτότυπη αγγλόφωνη έκδοση (φαντάζομαι κατόπιν επιθυμίας του συγγραφέα). Πρόκειται για το «Έλεος και θνητότητα στη Βιέννη» (πρωτότυπος τίτλος «Mortality and Mercy in Vienna»), το οποίο δημοσιεύτηκε την Άνοιξη του 1959 στο περιοδικό Epoch του πανεπιστημίου Cornell.

Τη μετάφραση υπογράφει ένας μερακλής με το υπέροχο ψευδώνυμο Λούντβιχ Βαν Μπετόβεργ, και κυκλοφορεί σε περιορισμένο αριθμό αντιτύπων από τον «Κακό βήχα». Μπορείτε (ακόμη, ελπίζω) να το προμηθευτείτε από τον Αλφειό, στο κέντρο της Αθήνας.