Απανωτές προσγειώσεις

02/01/2018

Οι άνθρωποι κάποια στιγμή φεύγουν — αυτό είναι γνωστό. Φεύγουν από τη ζωή και αφήνουν πίσω τους ίχνη στην άμμο που θα χαθούν, θα γίνουν ένα με το νερό. Μερικές φορές η άμμος είναι πιο συμπαγής και διατηρεί το σχήμα τους για περισσότερο καιρό. Κάποτε για πάντα.

Ο θάνατος είναι προσγείωση. Και γι’ αυτούς που φεύγουν και γι’ αυτούς που μένουν. Προσγειώνομαι λοιπόν κι εγώ για λίγο, για να αποχαιρετήσω δύο σημαντικούς ανθρώπους που δεν είχα την τύχη να τους γνωρίσω προσωπικά αλλά που με το έργο τους άφησαν βαθιά ίχνη στην εσωτερική άμμο πολλών από μας, και που ο χαμός τους μάλιστα συνέπεσε με την απώλεια της μητέρας ενός παιδικού φίλου, στην οποία χρωστάω κι εγώ πολλά.

Αντίο, λοιπόν, στον Θανάση Χαρμάνη, ψυχή των εκδόσεων Ύψιλον, που πέρα από τα πολλά και σημαντικά βιβλία που έβγαλαν, ευθύνονται και για την πρώτη εμφάνιση του Πίντσον στην ελληνική γλώσσα, με τη Συλλογή των 49 στο σφυρί που κυκλοφόρησε το 1986.

Και αντίο στη σπουδαία μεταφράστρια Έφη Καλλιφατίδη, που μας χάρισε ποταμό ολόκληρο από εξαιρετικά βιβλία ξένων συγγραφέων στη μητρική μας γλώσσα.

Το έργο σας θα είναι πάντα εδώ και θα μας συντροφεύει.

Advertisements

Μα, πώς διαβάζει ο κόσμος;

07/01/2013

Πριν από λίγο καιρό, είχα αναφερθεί σε μια απίστευτα κακή κριτική του Gravity’s Rainbow, όπου ο «κριτικός» έλεγε, ούτε λίγο ούτε πολύ, ότι είχε διαβάσει ολόκληρο το βιβλίο σε 6 ώρες, που σημαίνει με ρυθμό 2 σελίδες το λεπτό. Αυτός είναι ίσως ο γελοιωδέστερος τρόπος να διαβάζεις λογοτεχνία, αφού στην πράξη τελικά ΔΕΝ την διαβάζεις, και νόμισα ότι ο τύπος αυτός αποτελεί μια θλιβερή εξαίρεση.

Γελάστηκα, όμως.

Γελάστηκα, γιατί στο μεταξύ προέκυψε άλλη μια κριτική, αυτήν τη φορά θετική, και αυτήν τη φορά για το Mason & Dixon, όπου ο «κριτικός» λέει ότι το βιβλίο του άρεσε, παρόλο που αρκετά πράγματα δεν τα κατάλαβε, και ο Πίντσον θα έπρεπε να τα εξηγεί στον αναγνώστη, αλλά τέλος πάντων το βιβλίο ήταν καλό και του άφησε όμορφη γεύση. Ουδέν μεμπτόν μέχρι εδώ· αυτά είναι πράγματα που τα έχω ξανακούσει και που τα βρίσκω, σε κάποιο βαθμό, δικαιολογημένα. Το πρόβλημα βρίσκεται σε αυτή την παράγραφο:

My customary reading style wouldn’t work with Mason & Dixon. I couldn’t rely on my eyes skimming across lines and down pages to afford my brain what it needed to follow plot, imagine surroundings, understand characters, comprehend ideas.

Με άλλα λόγια, η συνήθης μέθοδος ανάγνωσης που ακολουθεί αυτός ο άνθρωπος συνίσταται στο να διαβάζει διαγώνια, με άλματα ανάμεσα στις αράδες, ώστε να εντοπίζει λέξεις-κλειδιά που θα του δίνουν μια γενική εικόνα για το πώς εξελίσσεται η πλοκή, πώς διαμορφώνονται οι χαρακτήρες, και ποια είναι, μέσες-άκρες, η στάση του συγγραφέα.

Με συγχωρείτε, αλλά η λογοτεχνία δεν διαβάζεται έτσι. Και πραγματικά αυτό με βάζει σε σκέψεις για το πώς διαβάζει ο περισσότερος κόσμος, και τρομάζω στην ιδέα ότι αυτός ο τρόπος ανάγνωσης μπορεί και να είναι ο επικρατέστερος σήμερα, κάτι που θα σήμαινε, τελικά, ότι η λογοτεχνία εκ των πραγμάτων δεν μπορεί πια να λειτουργήσει…


Στο αίθριο του Πανδοχείου

30/12/2011

Σήμερα έχω την τιμή να φιλοξενούμαι στο Αίθριο Μεταφραστών του Πανδοχείου, όπου, φυσικά, μιλάμε για Πίντσον, αλλά και για μετάφραση, βιβλία και μουσική. Ευχαριστώ και από εδώ τον Λάμπρο Σκουζάκη για την πρόσκληση.


Το Ε.ΚΕ.ΜΕ.Λ. κινδυνεύει

21/05/2010

Διαβάζω ότι το Υπουργείο Πολιτισμού περικόπτει τη χρηματοδότησή του προς το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου (Ε.ΚΕ.ΒΙ.), το οποίο με τη σειρά του κόβει εντελώς την επιχορήγησή του προς το Ευρωπαϊκό Κέντρο Μετάφρασης Λογοτεχνίας (Ε.ΚΕ.ΜΕ.Λ.), με πιθανή συνέπεια το κλείσιμό του. Αυτό θα είναι πολύ μεγάλο πλήγμα για την υπόθεση του βιβλίου στον τόπο μας, και νομίζω πως όλοι οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να δηλώσουν την αντίθεσή τους σε αυτό το ενδεχόμενο.

Φαίνεται πως ο συνάδελφος Γιάννης Χάρης μαζεύει στην ηλεκτρονική του διεύθυνση (yannisharis παπάκι gmail τελεία com) υπογραφές για την ακόλουθη επιστολή:

Προς τον Υπουργό Πολιτισμού και Τουρισμού κύριο Παύλο Γερουλάνο

«Το νέο Διοικητικό Συμβούλιο του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου, όπως προκύπτει από το Δελτίο Τύπου που εξέδωσε μετά την πρώτη συνεδρίασή του, αποφάσισε περικοπή δαπανών και αναδιανομή του προϋπολογισμού του για την προώθηση του βιβλίου στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Κατάπληξη προκαλεί η απόφασή του να διακόψει την επιχορήγηση προς το Ευρωπαϊκό Κέντρο Μετάφρασης (ΕΚΕΜΕΛ), η οποία αντιπροσώπευε ούτως ή άλλως ελάχιστο ποσοστό του συνολικού προϋπολογισμού του. Έτσι, εξαναγκάζει ουσιαστικά σε κλείσιμο έναν φορέα με πολύπλευρη δραστηριότητα, που υλοποιείται με την απασχόληση τριών μόνο υπαλλήλων.

»Ενδεικτικά αναφέρουμε τη σχολή-φυτώριο μεταφραστών όπου διδάσκουν διακεκριμένοι καθηγητές, τα εξειδικευμένα σεμινάρια γλώσσας, θεωρίας της λογοτεχνίας κτλ., τα ετήσια βραβεία λογοτεχνικής μετάφρασης σε συνεργασία με τα ξένα ινστιτούτα της Αθήνας (Ελληνοαμερικανική Ένωση, Ινστιτούτο Γκαίτε, Γαλλικό Ινστιτούτο, Ινστιτούτο Θερβάντες, Ιταλικό Ινστιτούτο), τους δύο ξενώνες για έλληνες και ξένους συγγραφείς και μεταφραστές στην Πάρο και την Κρήτη, το ηλεκτρονικό περιοδικό «Απηλιώτης» που, μεταξύ άλλων, προωθεί μεταφράσεις ελληνικών λογοτεχνικών έργων στο εξωτερικό κ.ά. Επίσης το ΕΚΕΜΕΛ είναι μέλος του προεδρείου του ευρωπαϊκού δικτύου RECIT (Réseau européen des centres internationaux de traducteurs).

»Θέλουμε να ελπίζουμε ότι το Υπουργείο Πολιτισμού θα βρει έναν τρόπο για να μπορέσει το ΕΚΕΜΕΛ να συνεχίσει το πλούσιο και απαραίτητο στους καιρούς μας έργο του.
Σε μια πολυπολιτισμική εποχή όπως αυτή που ζούμε και σε μια ενωμένη Ευρώπη στην οποία ανήκουμε η μετάφραση αποτελεί βασικό εργαλείο ανταλλαγής ιδεών και διαλόγου. Γιατί, “καμιά γλώσσα, κανένας πολιτισμός δεν είναι αυτάρκης. Οι εθνικές λογοτεχνίες αναγεννώνται από τη μετάφραση” (Έζρα Πάουντ).»

ΥΓ.
Αποτελεί από παλιά κοινό τόπο ότι, σε εποχές κρίσης, ο πρώτος που την πληρώνει είναι ο πολιτισμός. Ε, λοιπόν, είναι καιρός να εναντιωθούμε στους παλιούς κοινούς τόπους και να δημιουργήσουμε νέους: όχι, να μην την πληρώσει ο πολιτισμός· ο πολιτισμός δεν είναι πολυτέλεια, αλλά είδος πρώτης ανάγκης.

Πρόσφατα, στη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης, ο Υπουργός Πολιτισμού έκανε την εξής δήλωση:

Δεν είναι τα χρήματα, αλλά οι άνθρωποι που παράγουν Πολιτισμό.

Δεν ξέρω τι ακριβώς εννοούσε ο κ. Υπουργός, αλλά αν οραματίζεται έναν πολιτισμό χωρίς χρήματα, τότε θα απογοητευτεί· και, το χειρότερο, θα απογοητεύσει και όλους εμάς που ζούμε από τον πολιτισμό, είτε βιοποριστικά είτε πνευματικά.